Status społeczny rodziny karaimskiej na przykładzie historii rodziny Kobeckich w XVII-XX w


Abstrakt

Status społeczny Karaimów od czasów I Rzeczpospolitej do XIX w. wzbudza nieustające zainteresowanie badaczy. Skąpość źródeł historycznych w tym względzie wzbudza konieczność przeprowadzanie szczegółowych badań źródłowych oraz analiz porównawczych. Nie ulega wątpliwości, że społeczność karaimska, podobnie jak inne grupy mniejszościowe i większościowe była zróżnicowana pod względem majątkowym i społecznym. W niniejszej pracy autorka na przykładzie jednej rodziny, noszącej nazwisko Kobecki – podjęła próbę przedstawienia zmian w statusie społecznym na przestrzeni trzech wieków.


Słowa kluczowe

status społeczny; Kobeccy - rodzina; Emanuel Kobecki; Emil Kobecki

Materiały archiwalne

BWLAN (po 1667), Postanowienie sądu w Trokach w sprawie między Karaimami a Janem Iwaszkiewiczem o zapłacenie hiberny z murowanych domów, które dawniej należały do Karaimów Kobeckiego i Zubickiego (BWLAN F301–501).

BWLAN (9.03.1853), Świadectwo wydane przez Kancelarie guberni Kowieńskiej o statusie dziedzicznego honorowego obywatelstwa dla Gabriela Aleksandra Kobeckiego syna Józefa (F301–510).

BWLAN (1869–1896), Księga metrykalna karaimskiej kienesy w Trokach (BWLAN F301–288).

BWLAN (1873), Formulârnyj spisok o službe Staršego Činovnika osobennyh poručenii Kovenskoj Kazennoj palaty kolležskogo assesora Osipa Ananeviča Kobeckogo (BWLAN F301–505).

BWLAN (18.07.1877), Decyzja senatu w sprawie wniosku Józefa Kobeckiego dotyczącego uprawnień syna Gabriela Aleksandra w związku z posiadaną rangą (F301–507).

Dołmacki, Tomasz, Dołmacki, Tadeusz (16.02.1784), Pismo w sprawie sprzedaży parceli Józefowi i Racheli Kobeckim w Trokach (BWLAN F301–504).

Kobecki, Emanuel (4.04.1922–30.06.1925), Korespondencja w sprawach organizacyjnych i finansowych związanych z organizacją Karaimskiego Zarządu Duchownego przed przyjazdem hachana Seraji Szapszała do Polski (BWLAN F143–364).

Kobecki, Emanuel (29.08.1923), Korespondencja (BWLAN F301–518).

Kobecki, Emanuel; Jutkiewicz, Eliasz; Zajączkowski, Izaak (22.04.1922), Memorjał E. Kobeckiego, J. Jutkiewicza i I. Zajączkowskiego, delegatów zespołu osób wyznania karaimskiego, zamieszkałych w Wilnie (BWLAN F301–368 4r-5v).

Kobecki, Emil, Wykaz książek od Emila Kobeckiego dla biblioteki karaimskiej w Trokach (BWLAN F301–517).

Kobecki, Emil (23.06.1928–25.09.1940), Korespondencja w sprawach organizacyjnych i finansowych związanych z organizacją Karaimskiego Zarządu Duchownego po przyjeździe hachana Seraji Szapszała do Polski (BWLAN F143–365).

Kobecki, Emil (14.02.1930), Pismo w sprawach środków finansowych przekazywanych z Rady Ministrów (BWLAN F143–366).

Kobecki, Jakub: Ławrecki, Jakub; Malecki, Dawid (26.06.1811), Rewizska skazka. Roku 1811 m-ca Juna 26-go Guberni Litewskiej Wilenskiey Uttu tergo Kahału karaimskiego w mieście Trokach będącego (LPAHW F515 op. 15, T. 204, k. 41–48).

Kobeckij, Romuald (1898), O dvorânstve roda Kobeckih (RGIA F.1343 Op. 36. D.11360).

Korwin-Pawłowski, Stanisław (29.12.1928), Załączniki do protokołu Walnego Zgromadzenia Członków-założycieli Instytutu Wschodniego w dniu 10 grudnia 1928 r. (AAN 151v-151r).

Kuszelewski, Tadeusz (1765), Inwentarze seu regestra z województwa trockiego lustracji pogłównego Karaimów i Żydów zaprzysiężone przez rewizorów przed nami komisarzami lustracji tegoż pogłównego constitutionis [constitutum] convocationis anno Domini 1764 desygnowanymi zacząwszy się quarta Januarii usque ad ultima Februarii anni 1765 spisywane (LPAHW SA-3749).

LPAHW (1858), Revizskaâ skazka Tysâča vosemʹ sotʺ pâtʹdesât vosʹmogo goda Aprelâ pervogo dnâ Vilenskoj Gubernìi uezdnogo goroda Trokʺ o sostoâŝih mužskogo i ženskogo pola dušahʺ obŝestva meŝanʺ Karaimovʺ (LPAHW F 515–25–112, k. 282–33).

Łoikiewicz, Sima (po 1670 r.), Pokwitowanie odbioru sreber ofiarowanych przez Katarzynę Zubicką żydom Trockim [Karaimom] od tejże gminy (BWLAN F301–502).

Zubicka, Katarzyna Helena (15.10.1671), Pismo w sprawie parceli w Trokach, którymi zarządzała razem z byłym mężem Michałem Kobeckim (BWLAN F301–503).

Opracowania

Abkowicz, Mariola, Anna Sulimowicz (2010), Karaj jołłary – karaimskie drogi: Karaimi w dawnej fotografii. Wrocław: Bitik.

Baliulis, Algirdas (2008), Lietuvos magdeburginiu̜ miestu̜: Privilegijos ir aktai. Vilnius: LII Leidykla.

Baliulis, Algirdas, Stanislovas Mikulionis, Algimantas Miškinis (1991), Trakų miestas ir pilys: Istorija ir architektura. Vilnius: Mokslas.

Borawski, Piotr (1991), Tatarzy – ziemianie w dobrach Radziwiłów (XVI–XVIII w.), Przegląd Historyczny: 82 (1), s. 33–49.

[brak autora] (1928), Bł. p. Emanuel Kobecki: 1863–1927, Myśl Karaimska (1 (4–5)), s. 10–12.

Dumin, S. (1988), Spiski dvorânskij rodov Rossijskoj imperii po gubernâm. Bibliografičeskij ukazatel. – Letopisʹ Istoriko-rodoslovnogo obŝestva v Moskve 3 (47), s. 88–100.

Firkovič, Šymon (1925), Vospominaniâ s progulok po Trakaj, Troki. [Maszynopis].

Gąsiorowski, Stefan (2020), Karaimi w Koronie i na Litwie w XV–XVIII wieku. Kraków: Wydawnictwo Austeria, Wydanie 2.

K[obecki], E[mil]. (1924a), W sprawie stosunku Karaimów do Rządu, organizacji duchownych, władz karaimskich oraz wewnętrznego ustroju gmin karaimskich. – Myśl Karaimska 1 (1), s. 7–8.

Kobecki, Emil (1924b), Kienesa karaimska w Wilnie. – Myśl Karaimska 1 (1), s. 23.

Kobecki, Emil (1925), Z konferencji przedstawicieli organizacyj karaimskich. – Myśl Karaimska 1 (2), s. 33–36.

Maj, Ireneusz Piotr (2007), Działalność Instytutu Wschodniego w Warszawie: 1926–1939. Warszawa: Inst. Studiów Politycznych PAN.

Morawski, Wojciech (1996), Bankowość prywatna w II Rzeczpospolitej. Warszawa: Szkoła Główna Handlowa.

Peterburgskij Genealogičeskij Portal (2001–2019), Okončivšie kurs Vilenskoj 1-j gimnazii: 1837–1903. online: http://www.petergen.com/history/wil1gim.shtml [dostęp: 10.11.2019].

Rychlikowa, Irena (1988), Deklasacja szlachty polskiej w Cesarstwie Rosyjskim. Spór o „Pułapkę na szlachtę” Daniela Beauvois. – Przegląd Historyczny: 79 (1), s. 121–147.

Serevrâkov, M. B. (1903), Istoričeskij očerk stoletnego suŝestvovaniâ Vilenskoj 1-oj gimnazii: 1803–1903. Č. 1. Vilna. Online: https://vilnius.penki.lt/1_gim.html [dostęp: 10.11.2019].

Siedlecki, Stanisłw (1930), Protokuł Walnego Zgromadzenia członkow Instytutu Wschodniego w dniu 26 listopada 1930 r. (44–45).

Sulimowicz-Keruth, Anna (2021), Zewułun z rodu „Widzących”, – Awazymyz: 32 (3–4), s. 16–20, DOI: https://doi.org/10.33229/az.936

Szapszał, Seraja (1935–1936), Ś.p. hachan Romuald Kobecki: Z powodu 25-lecia jego zgonu. – Myśl Karaimska (11), s. 80–84.

Trambickij, Û. A., Tabel o rangah, online: http://gosudarstvo.voskres.ru/army/range-table.htm [dostęp: 16.11.2019].

Trawicka, Zofia (1985), Sejmik województwa sandomierskiego w latach 1572–1696, Kielce: Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Jana Kochanowskiego.

Pobierz

Opublikowane : 2021-12-30


Abkowicz, M. (2021). Status społeczny rodziny karaimskiej na przykładzie historii rodziny Kobeckich w XVII-XX w. Almanach Karaimski, 10, 29-44. https://doi.org/10.33229/ak.2021.10.2

Mariola Abkowicz  info@karaimi.org
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Neofilologii, Instytut Orientalistyki, Zakład Polityki Językowej i Badań nad Mniejszościami  Polska
https://orcid.org/0000-0001-6188-5955

Karaimoznawca, pracownik dydaktyczny w Zakładzie Polityki Językowej i Badań nad Mniejszościami Instytutu Orientalistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wydawca i redaktor naczelny historyczno-
-społeczno-kulturalnego kwartalnika karaimskiego „Awazymyz”. Redaktor książek i autor artykułów poświęconych tematyce karaimskiej. Wygłasza wykłady i odczyty na tematy karaimoznawcze na spotkaniach popularnych, popularno-naukowych i naukowych w Polsce i za granicą. Jako przedstawicielka społeczności karaimskiej bierze udział w pracach Komisji Wspólnej Mniejszości Narodowych i Rządu. Przewodnicząca
Zarządu Związku Karaimów Polskich i członek Zarządu Fundacji Karaimskie Dziedzictwo.
Adres do korespondencji: mariola.abkowicz@amu.edu.pl






Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Autorzy

Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie Almanach karaimski są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.

Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie Almanach karaimski udzielają Związkowi Karaimów Polskich niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).

Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.

Użytkownicy

Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych roku w Almanach karaimski pod następującymi warunkami:

  • uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu) oraz samej licencji;
  • bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w  oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.

Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2018 r. prawa autorskie są zastrzeżone.

Inne

Związek Karaimów Polskich zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).

Wersja papierowa czasopisma jest pierwotna.