Towarzystwo edukacyjne "Limmud Tora"

Reforma szkolnictwa karaimskiego na początku XX w. w Trokach w świetle dokumentów


Abstrakt

Szkolnictwo karaimskie w drugiej połowie XIX i na początku XX w. podlegało zmianom dostosowującym je do aktualnego prawodawstwa Imperium Rosyjskiego, nastawionego w dłuższej perspektywie na zrusyfikowanie i wynarodowienie Polaków i narodów zamieszkujących na terenach dawnej Rzeczpospolitej. Szczególnie po Powstaniu Styczniowym prawodawstwo rosyjskie wprowadzało unifikację systemów oświatowych i ujednolicenie programów nauczania. Przeniesienie akcentów w systemie edukacyjnym na program świecki kosztem przedmiotów tradycyjnie nauczanych w szkołach karaimskich spowodowało, że znajomość języka hebrajskiego i języka ojczystego oraz zasad własnej religii w młodym pokoleniu znacznie się osłabiła. W 1913 r. w Trokach podjęto inicjatywę edukacyjną, której celem było stworzenie drugiego stopnia edukacji religijnej, co w dalszej perspektywie miało podnieść wiedzę młodzieży w zakresie zasad wiary i języka hebrajskiego młodzieży oraz zapewnić wykształconą kadrę nauczycielską dla szkół karaimskich. Powołane do życia towarzystwo edukacyjne Limmud Tora miało opracować program kształcenia, uzyskać środki pozwalające na zatrudnienie nauczyciela oraz odpowiadać za sprawy organizacyjne, a także weryfikować efekty edukacyjne. Inicjatywa ta nie wyszła, niestety, poza etap planowania – na przeszkodzie stanął wybuch I wojny światowej.


Firkovič, Izaak N. (05.11.1913 r.): Pismo Direktoru narodnyh učiliŝ Vilenskoj Guberníi. Biblioteka Wróblewskich Litewskiej Akademii Nauk, BWLAN F301-343, fol. 6 r.

Kobeckíj, Leon i in. (31.08.1913 r.): Obŝestvíenno-nacíonalnyj prigovor. Biblioteka Wróblewskich Litewskiej Akademii Nauk, BWLAN F301-343, fol. 1 r – 2 r.

Mickevič, Zaharí (31.08.1913 r.): Prigovor. Biblioteka Wróblewskich Litewskiej Akademii Nauk, BWLAN F301-343, fol. 4 r – 4 v.

[Program nauczania] (27.10.1913 r.): Položeníe o posléobédennyh″ zanâtíah″ s″ karaimskimi dét’mi oboego pola dlâ obučeníâ ih″ biblejskomu âzyku i ustoâm″ karaimskoj religíi. Biblioteka Wróblewskich Litewskiej Akademii Nauk, BWLAN F301-343, fol. 11 r – 12 v.

Špakovskíj, Aleksandr i in. (27.10.1913 r.): Obŝestvíennyj prigovor. Biblioteka Wróblewskich Litewskiej Akademii Nauk, BWLAN F301-343, fol. 5 r – 4 v.

[Spis członków założycieli] (31.08.1913 r.): Imennoj spisok″ lic″, izâvivših″ želaníe byt’ členami-učereditelami v g. Trokah″ „Limmud-Tora”, soglasno obŝestvíenno-nacíonalnyu prigovoru prihožan″ Trokskoj karaimskoj kenasy ot″ 31 avgusta 1913 goda. Biblioteka Wróblewskich Litewskiej Akademii Nauk, BWLAN F301-343, fol. 3 r – 3 v.

Ministerstvo narodnogo prosveŝeniâ (14.06.1864): Položenie o načal’nyh narodnyh učiliŝah. W: Sbornik postanovlenii po Ministerstvu narodnogo prosveŝeniâ (3), s. 1342–1350, dostępne na stronie internetowej: http://www.hrono.ru/dokum/1800dok/18640714.php w dniu 20.11.2015.

Ministerstvo narodnogo prosveŝeniâ (25.05.1874): Položenie o načal’nyh narodnyh učiliŝah. W: Sbornik postanovlenii po Ministerstvu narodnogo prosveŝeniâ (6), s. 223–234, dostępne na stronie internetowej: http://www.detskiysad.ru/raznlit/istped007.html w dniu 20.12.2015.

Ministerstvo narodnogo prosveŝeniâ (22.04.1911 r.): O vvedenii vseobŝego načal’nogo obučeniâ v Rossijskoj imperii, w: Programma reform P.A. Stolypina. Dokumenty i materialy. Moskva: Rossijskaâ Političeskaâ Enciklopediâ (t. 2), dostępne na stronie internetowej: http://www.doc20vek.ru/node/1638 w dniu 20.11.2015.

Ministerstvo narodnogo prosveŝeniâ (25.06.1912 r.): Položenie o vysših načal’nyh učiliŝah, W: Polnoe sobranie zakonov Rossijskoj imperii za 1912, T.32, 949-958, dostępne na stronie internetowej: http://www.hrono.ru/libris/stolypin/stpn1_82.htmlw dniu 20.11.2015.

Abkowicz, Mariola (2014): Na tropach dziejów rodziny. Awazymyz 3 (44), 4–7.

Abkowicz, Rafał (1999): Wspomnienie. Awazymyz (2), s. 4–5.

Charczenko, Izaak (1925): On jednak będąc miłosierny? (Ze wspomnień starca sędziwego Z. M.). Myśl Karaimska 1 (2), s. 29–32.

Čehov, H., V. (1923): Tipy russkoj školy v ih istoričeskom razvitii. Moskva: Izd. T-va „Mir”, s. 42.

Eršova, O. I. (2006): Razvitie načalnogo narodnogo obrazovaniâ v Vilenskom učebnom okruge v 70–90 gg. XIX v., w: Pracy gístaryčnaga fakul’tèta BDU, red. U. K. Koršuk, t. 1. Mínsk: BDU, s. 226–230.

Jędrych, Michał (2010): Polityka oświatowa caratu w Królestwie Polskim w XIX w., dostępne na stronie internetowej: http://historia.org.pl/2010/08/20/polityka-oswiatowa-caratu-w-krolestwie-polskim-w-xix-w/#identifier_0_7854 w dniu 20.11.2015.

Pawelec, Lidia (2009): Reformy szkolne w pierwszej połowie XIX wieku. Biuletyn Historii Wychowania (25), s. 71–81.

Špakovskíj, A. I. (1913): Vybory mladšago gazzana. Karaimskoe Slovo (1), s. 16.

Szymański, Leonard (1983): Zarys polityki caratu wobec szkolnictwa ogólnokształcącego w Królestwie Polskim w latach 1815-1915: AWF (Studia i Monografie Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu, t. 4).

Pobierz

Opublikowane : 2015-12-30


Abkowicz, M. (2015). Towarzystwo edukacyjne "Limmud Tora". Almanach Karaimski, 4, 147-165. https://doi.org/10.33229/ak.2015.04.10

Mariola Abkowicz  info@karaimi.org
Katedra Studiów Azjatyckich Uniwerstetu im. Adama Mickiewicza; Związek Karaimów Polskich  Polska

Bibliotekarz, karaimoznawca, pracownik dydaktyczny w Zakładzie Hebraistyki, Arameistyki i Karaimoznawstwa Katedry Studiów Azjatyckich Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wydawca i redaktor naczelny historyczno-społeczno-kulturalnego kwartalnika karaimskiego „Awazymyz”. Redaktorka książek i autorka artykułów poświęconych tematyce karaimskiej. Swe zainteresowania badawcze skupia przede wszystkim na antroponimii karaimskiej, karaimskim życiu społecznym, a także na historii społeczności karaimskich w Trokach i Wilnie w XIX i XX w. oraz w powojennej Polsce. Jako przedstawiciel społeczności karaimskiej bierze udział w pracach Komisji Wspólnej Mniejszości Narodowych i Rządu. Przewodnicząca Zarządu Związku Karaimów Polskich i członek Zarządu Fundacji Karaimskie Dziedzictwo. Adres do korespondencji: mariola.abkowicz@amu.edu.pl.



CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0



Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Autorzy

Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie Almanach karaimski są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.

Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie Almanach karaimski udzielają Związkowi Karaimów Polskich niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).

Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.

Użytkownicy

Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych roku w Almanach karaimski pod następującymi warunkami:

  • uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu) oraz samej licencji;
  • bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w  oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.

Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2018 r. prawa autorskie są zastrzeżone.

Inne

Związek Karaimów Polskich zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).

Wersja papierowa czasopisma jest pierwotna.