Współpraca profesora Ananiasza Zajączkowskiego (1903-1970) z Polskim Słownikiem Biograficznym
Stefan Gąsiorowski
gasiorowskistefan@gmail.comUniwersytet Jagielloński, Wydział Historyczny, Instytut Judaistyki (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-5984-5337
Abstrakt
W artykule przedstawiono wielowątkową współpracę badacza Bliskiego Wschodu i turkologa profesora Uniwersytetu Warszawskiego Ananiasza Zajączkowskiego z monumentalnym wydawnictwem Polskim Słownikiem Biograficznym, redagowanym przez krakowski zespół uczonych w ramach Polskiej Akademii Umiejętności, a później Polskiej Akademii Nauk. Była ona realizowana poprzez pisanie biogramów postaci z kręgu zainteresowań badawczych uczonego, wskazywanie redakcji słownika innych uczonych jako jego kompetentnych autorów oraz jako członka Komitetu Redakcyjnego PSB, do którego zadań należało nie tylko uczestnictwo w obradach tego gremium, ale także recenzowanie biogramów innych autorów i wskazywanie osób, których życiorysy winny się znaleźć w tym słowniku. Ananiasz Zajączkowski napisał w sumie sześć biogramów: dwóch Karaimów, jednego Ormianina, jednego Tatara i dwóch uczonych orientalistów. Jego współpraca z PSB przyczyniła się do rozpowszechnienia wiedzy i studiów nad Bliskim Wschodem oraz dziejami i kulturą polskich Karaimów
Słowa kluczowe:
Ananiasz Zajączkowski, Polski Słownik Biograficzny, Karaimi, Ormianie, Tatarzy, badania bliskowschodnie, turkologiaBibliografia
Bibliografia
Źródła Google Scholar
Archiwum Akt Nowych, zespół nr 14: Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Akta osobowe – Zajączkowski Ananiasz, sygn. 6758. Google Scholar
Archiwum Nauki PAN w Warszawie, materiały Ananiasza Zajączkowskiego, sygn. III 215/73. Google Scholar
Archiwum Nauki Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie, sygn.: PAU I – 71, PAU I – 95, PAU I – 109, PAU I – 113, PAU I – 123. Google Scholar
Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, katalog studentów z roku akademickiego 1928/1929, Wydział Filozoficzny, sygn. WF II 431. Google Scholar
Kozieradzki, Aleksander, Wspomnienia z lat szkolnych 1820–1831, wstęp i komentarze S. Kawyn, Wrocław–Warszawa–Kraków 1962. Google Scholar
Rycina pt. Karaimi łuccy, „Myśl Karaimska” 1935–1936, t. 11, s. 119. Google Scholar
Urzeczeni Orientem. Listy Ananiasza Zajączkowskiego do Tadeusza Kowalskiego, red. T. Majda, Warszawa 2013. Google Scholar
Zakład Polskiego słownika biograficznego, Instytut Historii PAN, Kraków – archiwum: Zajączkowski Ananiasz, katalog autorów. Google Scholar
Opracowania Google Scholar
[b.a.], Biogram – Józef Sulimowicz, https://jazyszlar.karaimi.org/person/Per.33 (dostęp: 30.10.2025) Google Scholar
Dubiński, Aleksander, Józef ben Jeszua, w: Polski słownik biograficzny, t. 11: Jarosław, książę śląski, biskup wrocławski – Kapliński Seweryn, red. W. Konopczyński i in., Wrocław–Warszawa–Kraków 1964–1965, s. 303. Google Scholar
Gąsiorowski, Stefan, Włodzimierz Zajączkowski biografista. Współpraca krakowskiego turkologa z „Polskim Słownikiem Biograficznym” w latach 1947–1976, „Almanach Karaimski” 2016, t. 6, s. 7–16. https://doi.org/10.33229/ak.2017.6.01 Google Scholar
Kałużyński, Stanisław, Ananiasz Zajączkowski 1903–1970, „Nauka Polska” 1971, nr 2, s. 198–203. Google Scholar
Kałużyński, Stanisław, Kowalski Józef Szczepan, w: Polski słownik biograficzny, t. 14: Kopernicki Izydor – Kozłowska Maria, red. E. Rostworowski, Wrocław–Warszawa–Kraków 1968–1969, s. 525–528. Google Scholar
Konfederatka, w: Słownik terminologiczny sztuk pięknych, red. S. Kozakiewicz, Warszawa 1969, s. 184. Google Scholar
Krymka, w: Słownik terminologiczny sztuk pięknych, red. S. Kozakiewicz, Warszawa 1969, s. 199. Google Scholar
Polski słownik biograficzny, t. 56/2: Turowicz Jadwiga – Twardowski Ignacy, red. A. Romanowski, Warszawa–Kraków 2025. Google Scholar
Rogatywka, w: Mała encyklopedia wojskowa, t. 3: R–Ż, red. M. Odlewny i in., Warszawa 1971, s. 59. Google Scholar
Rogatywka, w: Słownik terminologiczny sztuk pięknych, red. S. Kozakiewicz, Warszawa 1969, s. 306. Google Scholar
Singer, Isidore, Sigmund Mannheimer, Goldenthal, Jacob, https://tinyurl.com/3ete84bw (dostęp: 30.10.2025). Google Scholar
Sulimowicz, Akbiké Anna, Życie społeczne gminy karaimskiej w Łucku w okresie międzywojennym (1919–1939), Praha 2017 [niepublikowana praca doktorska]. On-line: https://tinyurl.com/c5v5jwvb (dostęp: 30.10.2025). Google Scholar
Sulimowicz, Józef, Kryczyński (Najman-Mirza Kryczyński) Leon, w: Polski słownik biograficzny, t. 15: Kozłowska Zofia – Kubacki Stanisław, red. E. Rostworowski, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 455–456. Google Scholar
Sulimowicz, Józef, Kryczyński Stanisław, w: Polski słownik biograficzny, t. 15: Kozłowska Zofia – Kubacki Stanisław, red. E. Rostworowski, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 457. Google Scholar
Śródka, Andrzej, Zajączkowski Ananiasz, w: tegoż, Uczeni polscy XIX–XX stulecia, t. 4: S–Ż, Warszawa 1998, s. 556–558. Google Scholar
Zachariasz Gamocki, w: Wiki.Ormianie. Wolna encyklopedia Ormian w Polsce, https://tinyurl.com/zachariasz-gamocki (dostęp: 29.10.2025). Google Scholar
Zajączkowski, Ananiasz, Ezra ben Nisan z Trok, w: Polski słownik biograficzny, t. 6: Dunin Rodryk – Firlej Henryk, red. W Konopczyński i in., Kraków 1948, s. 333. Google Scholar
Zajączkowski, Ananiasz, Firkowicz Abraham, syn Samuela (ok. 1786–1874), w: Polski słownik biograficzny, t. 6: Dunin Rodryk – Firlej Henryk, red. W. Konopczyński i in., Kraków 1948, s. 472–473. Google Scholar
Zajączkowski, Ananiasz, Gamocki, Ormianin ze Lwowa, w: Polski słownik biograficzny, t. 7: Firlej Jan – Girdwoyń Kazimierz, red. W. Konopczyński i in., Kraków 1948–1958, s. 263. Google Scholar
Zajączkowski, Ananiasz, Kotwicz Władysław (1872–1944), w: Polski słownik biograficzny, t. 14: Kopernicki Izydor – Kozłowska Maria, red. E. Rostworowski, Wrocław–Warszawa–Kraków 1968–1969, s. 507–508. Google Scholar
Zajączkowski, Ananiasz, Kowalski Tadeusz Jan (1889–1948), w: Polski słownik biograficzny, t. 14: Kopernicki Izydor – Kozłowska Maria, red. E. Rostworowski, Wrocław–Warszawa–Kraków 1968–1969, s. 569–570. Google Scholar
Zajączkowski, Ananiasz, Kryczyński Olgierd, w: Polski słownik biograficzny, t. 15: Kozłowska Zofia – Kubacki Stanisław, red. E. Rostworowski, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 456–457. Google Scholar
Zajączkowski, Ananiasz, Sufiksy imienne i czasownikowe w języku zachodniokaraimskim. Przyczynek do morfologii języków tureckich, Kraków 1932. Google Scholar
Zajączkowski, Włodzimierz, Firkowicz Bogusław (1865–1915), w: Polski słownik biograficzny, t. 6: Dunin Rodryk – Firlej Henryk, red. W Konopczyński i in., Kraków 1948, s. 473–474. Google Scholar
Autorzy
Stefan Gąsiorowskigasiorowskistefan@gmail.com
Uniwersytet Jagielloński, Wydział Historyczny, Instytut Judaistyki Polska
https://orcid.org/0000-0002-5984-5337
Doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, pracownik Instytutu Judaistyki UJ i Instytutu Historii PAN. Badacz dziejów i kultura Karaimów oraz Żydów, bibliograf. Autor monografii: Chrześcijanie i Żydzi w Żółkwi w XVII i XVIII wieku (Kraków 2001), Karaimi w Koronie i na Litwie w XV-XVIII wieku (wyd. 1. Kraków-Budapeszt 2008; wyd. 2. Kraków-Budapeszt-Syrakuzy 2020), wraz z W. Krawczukiem Collegium Kazimierzowskie. Na granicy dwóch światów (Kraków 2015; wersja angielska: Kraków 2017). Redaktor naczelny czasopisma „Studia Judaica. Półrocznik”.
Statystyki
Abstract views: 114PDF downloads: 55
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Almanach Karaimski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie Almanach karaimski są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.
Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie Almanach karaimski udzielają Związkowi Karaimów Polskich niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).
Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych roku w Almanach karaimski pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2018 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Związek Karaimów Polskich zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).
Wersja papierowa czasopisma jest pierwotna.
Inne teksty tego samego autora
- Stefan Gąsiorowski, Karaimi w Wilnie do wybuchu I wojny światowej , Almanach Karaimski: Tom 7 (2018)
- Stefan Gąsiorowski, Mgr Nadzieja Rojecka (1898-1986), botanik i fitopatolog , Almanach Karaimski: Tom 10 (2021)
- Stefan Gąsiorowski, Zygmunt Abrahamowicz biografista. Współpraca krakowskiego turkologa z Polskim Słownikiem Biograficznym w latach 1957–1987 , Almanach Karaimski: Tom 3 (2014)
- Stefan Gąsiorowski, Włodzimierz Zajączkowski biografista. Współpraca krakowskiego turkologa z Polskim Słownikiem Biograficznym w latach 1947-1976 , Almanach Karaimski: Tom 6 (2017)
- Stefan Gąsiorowski, Karaimi w Kijowie, ich fabryki tytoniu i kienesa w XIX-XX wieku , Almanach Karaimski: Tom 13 (2024)
- Stefan Gąsiorowski, „Pragnę służyć Polsce”. Publiczne i okazjonalne wystąpienia hadżego Serai Chana Szapszała, hachana Karaimów II Rzeczypospolitej z lat 1928-1936. Edycja źródłowa. , Almanach Karaimski: Tom 12 (2023)
