Dokument z 1824 roku z archiwum gminy karaimskiej w Łucku

Przyczynek do zagadnienia rozproszenia osadnictwa karaimskiego na Wołyniu w XIX wieku


Abstrakt

W wieku XIX znaczna część łuckich Karaimów mieszkała nie w mieście, lecz w okolicznych wsiach, gdzie zajmowali się arenda karczm i młynów. Dokument z 1824 r. będący brudnopisem prośby dwóch karaimskich arendarzy ze wsi Mokowicze o zwolnienie ich z umowy, rzuca światło na warunki ekonomiczne, w jakich znajdowali się Karaimi i pozwala dodać nową nazwę do listy miejscowości, w których zaświadczono ich obecność.


Słowa kluczowe

Karaimi w Łucku; Wołyń; Jaxa-Chamiec; arenda

Źródła archiwalne

A. Rękopiśmienne

Archiwum Akt Dawnych, Warszawa

AGAD PL 1 436 sygn. 851. Księga metryczna Kisielińskiego Rzymsko-Katolickiego Parafialnego Kościoła na rok pański 1836. Dostępne on-line: http://agadd.home.net.pl/metrykalia/436/sygn.%20851/pages/PL_1_436_851_0165.htm [dostęp: 20.04.2020].

Archiwum Gminy Karaimskiej w Łucku, kolekcja J. Sulimowicza, Warszawa.

JSul.VII.22.22.18 (dawna sygn. 48II). Prośba

AGKŁ RS 1858 – JSul.VII.13. Revizskaâ Skazka / Tysâča vosemsot" pâťdesâť vosmago goda maâ vosmago dnâ Volynskoj Gubernìj Goroda Lucka o sostoâŝih mužska i ženska pola mĕŝanah Karaimah

AGKŁ RS 1858 – JSul.VII.14. Revizskaâ Skazka 1834 goda Aprelâ dnâ […] volynskoj Gubernii Uezdnago Kazënnago Goroda Lucka o sostoâvših v otom Karaimah kupcah i mĕŝanah

Państwowe Archiwum Obwodu Żytomierskiego, Żytomierz, Ukraina

PAOŻ F. 146, op. 1, spr. 336. Wywód rodowitości szlacheckiej. Gubernia Wołyńska, 1802.

B. Drukowane

Al.-Mar. [Aleksander Mardkowicz]. 1933 Sahyncyna „babinecnin”, „Karaj Awazy” 6: 1–10. (Fragmenty w przekładzie na język polski Anny Sulimowicz: Ku pamięci „babińca”, „Awazymyz” 1999, 2 (3): 5–8; Sahyncyna babinecnin – Pamięci babińca, „Języki Obce w Szkole” 2001, 6: 214–216).

Arct, Michał. 1916. M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego, Warszawa.

Arhiv" 1890 – Arhiv" Ûgo-zapadnoj Rossíi izdavaemyj Kommissíeû dlâ rabora drevnih" aktov", sostoâŝej pri Kievskom", Podol’skom" i Vilnuskom" Generaľ-Gubernatorĕ. Časť 5. T. 2: Perepisi evrejskago naseleníâ v ûgo-zapadnom" kraĕ v 1765–1791 gg. Kiev.

Boniecki, Adam. 1900. Herbarz Polski. Część I. Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. T. 2. Warszawa.

Chlebowski, Bronisław. 1885. Mokowicze. [w:] Sulimierski, Filip; Chlebowski, Bronisław; Walewski, Władysław, [red.]. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, T. 6, Warszawa: 622.

Chlebowski, Bronisław. 1902. Mokowicze. [w:] Sulimierski, Filip; Chlebowski, Bronisław; Walewski, Władysław, [red.]. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, T. 15, cz. 2, Warszawa: 348.

Linde, M. Samuel Bogumił. 1809. Słownik języka polskiego, t. 2, cz. 1, Warszawa.

Przywileje 1782 – Przywileje Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, i wszystkich prowincyi należących: na Walnych Seymach Koronnych od seymu wiślickiego Roku Pańskiego 1347 aż do ostatniego seymu uchwalone. Volumen Octavum: Ab Anno 1775. Ad Anno 1780. Warszawa.

Sifcegi 1933 – [b.a.]. Sifcegi sałałarnyn, „Karaj Awazy” 6: 22.

Wolski, M. (oprac.). 2007. Urzędnicy wołyńscy XIV–XVIII w.: spisy. (= Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII-XVIII wieku. Ziemie ruskie. Zeszyt V). Kórnik.

Zbiór 1791 – Zbiór konstytucyi i uchwał Seymu pod związkiem Konfederacyi w Warszawie agitującego się od dnia 7. Października w roku 1788 do Dnia 16. Grudnia Roku 1790. Warszawa.

Opracowania

Németh, Michał. 2011. Unknown Lutsk Karaim Letters in Hebrew Script (19th–20th Century). A Critical Edition. (= Studia Turcologica Cracoviensia 12). Kraków.

Pawelec, Mariusz. 2014. Sto lat temu: literacki świt nad Styrem. „Awazymyz” 3 (44): 18–22.

Shabarovskyi, Volodymyr. 2015. On the Lutsk Period in the biography of Abraham Firkowicz. „Karaite Archives” 3: 119–132.

Sulimowicz, Anna. 2014. A Document on the Economic Status of the Lutsk Karaites in the Mid-19th Century, „Karaite Archives” 2: 177–200.

Sulimowicz, Anna. 2015a. Karaim Settlements in Villages and Farmsteads around Lutsk. [w:] Remarks on Turkish Studies. Türklük Mülahazaları. Godzińska, M., Cevgin Uysal, A., Chilmon, W. [red.]. Warszawa: 126–142.

Sulimowicz, Anna. 2015b. On the Karaite prayer house in Lutsk and its furnishings, [w:] Oriental Studies and Arts. Contributions Dedicated to Professor Tadeusz Majda on His 85th Birthday. Bareja-Starzyńska, A., Stanek K. B., Godzińska, M., Sulimowicz, A. A., Szpindler, M., Bojarska-Cieślik, J. [red.]. Warszawa: 343–368.

Pobierz

Opublikowane : 2020-12-30


Sulimowicz-KeruthA. (2020). Dokument z 1824 roku z archiwum gminy karaimskiej w Łucku. Almanach Karaimski, 9, 149-160. https://doi.org/10.33229/ak.2020.9.4

Anna Sulimowicz-Keruth  anna.sulimowicz@uw.edu.pl
Uniwersytet Warszawski, Wydział Orientalistyczny, Zakład Turkologii i Ludów Azji Środkowej  Polska
https://orcid.org/0000-0003-4560-8936

Doktor nauk teologicznych, adiunkt w Zakładzie Turkologii i Ludów Azji Środkowej Wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego oraz Instytucie Językoznawstwa, Przekładoznawstwa i Hungarystyki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Pełni funkcję wiceprzewodniczącej Związku Karaimów Polskich w RP i członka zarządu Fundacji Karaimskie Dziedzictwo, jest członkiem kolegiów redakcyjnych czasopism „Awazymyz” i „Almanach Karaimski”. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół zagadnień dotyczących dziejów i kultury Karaimów, ze szczególnym uwzględnieniem karaimskich społeczności Łucka i Halicza. Jest autorką licznych publikacji z tego zakresu, a także przekładów z literatury karaimskiej. W ramach działalności dydaktycznej prowadzi zajęcia ze współczesnego języka tureckiego i klasycznej literatury tureckiej. Zajmuje się również działalnością translatorską – przełożyła na język polski m.in. powieści laureata literackiej nagrody Nobla, Orhana Pamuka.






Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Autorzy

Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie Almanach karaimski są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.

Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie Almanach karaimski udzielają Związkowi Karaimów Polskich niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).

Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.

Użytkownicy

Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych roku w Almanach karaimski pod następującymi warunkami:

  • uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu) oraz samej licencji;
  • bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w  oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.

Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2018 r. prawa autorskie są zastrzeżone.

Inne

Związek Karaimów Polskich zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).

Wersja papierowa czasopisma jest pierwotna.