Korespondencja profesora Ananiasza Zajączkowskiego do żony Nadziei 1954-1970
Abstrakt
Artykuł analizuje wartość naukową korespondencji pomiędzy polskim orientalistą, prof. Ananiaszem Zajączkowskim, a jego żoną Nadzieją, prowadzonej w latach 1954–1970. Korpus obejmuje 129 listów wysyłanych podczas zagranicznych podróży naukowych Zajączkowskiego po Europie i Azji. Pisane po polsku listy dostarczają szczegółowych informacji o codziennym życiu wybitnego uczonego żyjącego w PRL, a zarazem aktywnie uczestniczącego w międzynarodowym życiu akademickim. Pomimo ograniczeń politycznych i instytucjonalnych Zajączkowski kontynuował badania za granicą oraz brał udział w licznych kongresach międzynarodowych. Korespondencja łączy osobiste refleksje i emocjonalne doświadczenia z obrazem ówczesnych sieci naukowych. Zbiór ten stanowi cenne źródło do badań nad historią orientalistyki, mobilnością akademicką w okresie zimnej wojny oraz życiem codziennym uczonych w latach 50. i 60. XX wieku.
Słowa kluczowe:
Ananiasz Zajączkowski, Nadzieja Zajączkowska, orientaliści, nauka, podróże, życie codzienne w PRLBibliografia
Bibliografia
Źródła Google Scholar
Archiwum fotograficzne prof. Ananiasza Zajączkowskiego (dostęp 2025), https://tinyurl.com/22u8edau (dostęp: 20.10.2025). Google Scholar
List Ananiasza Zajączkowskiego do Nadziei Zajączkowskiej, Teheran, 23 kwietnia 1954 roku, archiwum prywatne Marii Emilii Łopatto-Zajączkowskiej. Google Scholar
List Ananiasza Zajączkowskiego do Nadziei Zajączkowskiej, Teheran, 9 stycznia 1964 roku [sic!], archiwum prywatne Marii Emilii Łopatto-Zajączkowskiej. Google Scholar
Majda, T. (red.). 2012. Urzeczeni Orientem. Listy Ananiasza Zajączkowskiego do Tadeusza Kowalskiego. Warszawa. Google Scholar
Zajączkowska-Łopatto, M.E. & Pilecka, H. 2021. W 120. rocznicę urodzin Nadziei Zajączkowskiej. Listy Pani Profesorowej. – Awazymyz 3–4: 22–27. https://doi.org/10.33229/az.938 Google Scholar
Zajączkowski, A. 1954. Śladami Awicenny w Iranie (Wrażenia z Kongresu Tysiąclecia Ibn Siny w Teheranie). – Przegląd Orientalistyczny 4: 323–344. Google Scholar
Zajączkowski, A. 1957. V Turecki Kongres Historyczny. – Przegląd Orientalistyczny 1: 27–35. Google Scholar
Zajączkowski, A. 1958. Refleksje pokongresowe (Baku 1956, Taszkent 1957, Ankara 1957, Monachium 1957). – Przegląd Orientalistyczny 1: 17–44. Google Scholar
Opracowania Google Scholar
Bashiri, I. 2002. Prominent Tajik Figures of the Twentieth Century. Dushanbe. Google Scholar
Baskakov, N.A. i in. (red.). 1974. Karaimsko-russko-pol’skij slovar’. 17 400 slov. Moskva. Google Scholar
Bończa-Tomaszewski, W. 1939. Kodeks orderowy. Przepisy obowiązujące posiadaczy orderów, odznaczeń, medali i odznak. Warszawa–Kraków. Google Scholar
Bruijn, J.T.P., de. 2008. Jahn, Karl Emil Oskar. – Daryaee, T. (red.): Encyclopaedia Iranica. https://tinyurl.com/yz24c3rh (dostęp: 20.10.2025). Google Scholar
Brzostek, B. 2006. Ludzie z ulicy. Życie codzienne w Warszawie (1956–1970). – Kott, S., Kula, M. & Lindenberger, T. (red.): Socjalizm w życiu powszednim. Dyktatura a społeczeństwo w NRD i PRL. Warszawa: 129–142. Google Scholar
Brzostek, B. 2025. Życie codzienne kobiet w PRL. Warszawa. Google Scholar
Duchesne-Guillemin, J. (red.). 1979. Bio-bibliographies de 134 savants. Leiden. https://doi.org/10.1163/9789004671430 Google Scholar
Gabrieli, F. 1993. Orientalisti del Novecento. Roma. Google Scholar
Golon, M. 2006. Między stalinowską propagandą a upowszechnianiem kultury. Działalność Wszechzwiązkowego Towarzystwa Łączności Kulturalnej z Zagranicą (WOKS) wobec Polski w latach 1945–1956. – Dzieje Najnowsze 4: 123–145. Google Scholar
Ismayilova, A. 2014. Ananiasz Zajączkowski w Azerbejdżanie. – Almanach Karaimski 3: 41–48. https://doi.org/10.33229/ak.2014.3.04 Google Scholar
Kula, M. 2006. Życie codzienne w komunizmie. Między przystosowaniem a buntem oraz między wstrząsami a bezruchem. – Kott, S., Kula, M. & Lindenberger, T. (red.): Socjalizm w życiu powszednim. Dyktatura a społeczeństwo w NRD i PRL. Warszawa: 13–24. Google Scholar
Laut, J.P. 1995. Annemarie von Gabain 1901–1993. – Finnisch-Ugrische Forschungen 52: 367–374. https://doi.org/10.33339/fuf.114783 Google Scholar
Majda, T. 2016. Ananiasz Zajączkowski 1903–1970. – Baraniewski, W., Tygielski, W. & Wróblewski, A.K. (red.): Portrety uczonych. Profesorowie Uniwersytetu Warszawskiego po 1945. T. 3. S–Ż. Warszawa: 537–547. https://doi.org/10.31338/uw.9788323523796.pp.536–547 Google Scholar
Milani, A. 2008. Eminent Persians. The Men and Women Who Made Modern Iran, 1941–1979. T. 1–2. Syracuse. Google Scholar
Özalp, S. 2017. İstanbul’da neoliberal kentleşme dinamikleri. Kamu yararı ve kentsel rejim analizi. Niepulikowana praca doktorska. İstanbul. Google Scholar
Pahlavi, A. 1980. Faces in a Mirror. Memoirs from Exile. Englewood Cliffs. Google Scholar
Pawlicki, A. 2001. Kompletna szarość. Cenzura w latach 1965–1972. Instytucja i ludzie. Warszawa. Google Scholar
Sierakowska, K. & Wyder, G. (red.). 2012. Kobieta w gospodarstwie domowym. Ziemie polskie na tle porównawczym. Zielona Góra. Google Scholar
Słojkowska, K. 2022. Materiały Ananiasza Zajączkowskiego. – Biuletyn Archiwum Polskiej Akademii Nauk 63: 28–67. Google Scholar
Steele, R. 2018. Pahlavi Iran on the Global Stage. The Shah’s 1971 Persepolis Celebrations. – Alvandi, R. (red.): The Age of Aryamer. Late Pahlavi Iran and Its Global Entanglements. London: 110–146. https://doi.org/10.2307/j.ctv7tq4nd.7 Google Scholar
Sulimowicz, A. 2012. Polscy turkolodzy Karaimi. Od przedmiotu do podmiotu badań naukowych. – Machul-Telus, B. (red.): Karaimi. Warszawa: 119–144. Google Scholar
Szarota, T. 1995. Życie codzienne w Peerelu – propozycja badawcza. – Polska 1944/45–1989. Studia i materiały 1: 201–215. Google Scholar
Temizyürek, F. & Khalafova, S. 2018. The Role of Andrey Nikolaevich Kononov in the Turkology of the Pioneers of the Russian Turkology. – Journal of Turkish Studies 5: 645–654. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.12640 Google Scholar
Tryjarski, E. 1970. Bolesna strata turkologii polskiej (Wspomnienie o prof. Ananiaszu Zajączkowskim). – Przegląd Orientalistyczny 3: 281–284. Google Scholar
Tryjarski, E. 1971. Pamięci Prof. Ananiasza Zajączkowskiego. – Przegląd Orientalistyczny 3: 271–276. Google Scholar
Tyszkiewicz, J. 2014. Początki seminarium turkologicznego prof. Ananiasza Zajączkowskiego: 1933–1936. – Almanach Karaimski 3: 107–118. https://doi.org/10.33229/ak.2014.3.10 Google Scholar
Venturi, F. 2015. L’Esploratore del Duce. Le avventure di Giuseppe Tucci e la politica italiana in Oriente da Mussolini a Andreotti; con il carteggio di Giulio Andreotti. – The Journal of Asian Studies 1: 213–215. https://doi.org/10.1017/S002191181400196X Google Scholar
Zajączkowska, E. & Zajączkowska, M.E. 2021. Nadzieja Zajączkowska. – Awazymyz 3–4: 21. Google Scholar
Zajączkowska-Łopatto, M.E. 2013. Listy Ananiasza Zajączkowskiego do Jego Ekscelencji Hadży Seraji Chana Szapszała. – Almanach Karaimski 2: 5–17. https://doi.org/10.33229/ak.2013.02.01 Google Scholar
Zajączkowska-Łopatto, M.E. 2014. Ananiasz Zajączkowski – orientalistyka przede wszystkim. – Almanach Karaimski 3: 133–148. https://doi.org/10.33229/ak.2014.2.13 Google Scholar
Autorzy
Magdalena Jakubowskam.w.luto@gmail.com
Polska
https://orcid.org/0000-0001-8116-2500
Magdalena Jakubowska, doktorantka na Wydziale Historii Uniwersytetu Warszawskiego, przygotowuje rozprawę o działalności dyplomatów wysyłanych z Rzeczypospolitej na przełomie XVI i XVII wieku.
Statystyki
Abstract views: 97PDF downloads: 49
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Almanach Karaimski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie Almanach karaimski są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.
Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie Almanach karaimski udzielają Związkowi Karaimów Polskich niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).
Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych roku w Almanach karaimski pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2018 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Związek Karaimów Polskich zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).
Wersja papierowa czasopisma jest pierwotna.
