Księga Rodzaju w tłumaczeniu Biblii na południowo-zachodni dialekt języka karaimskiego. Rękopis nr JSul.III.01


Abstrakt

W artykule zostały przedstawione wstępne uwagi dotyczące rękopisu nr. JSul.III.01, który zawiera tłumaczenie pierwszych pięciu ksiąg Starego Testamentu na dialekt południowozachodni języka karaimskiego. Autor artykułu prezentuje przykładowy materiał językowy z Księgi Rodzaju uzupełniony o tłumaczenie na język angielski oraz omawia kwestie dotyczące fonologii języka rękopisu, koncentrując się na procesie delabializacji, który zaszedł w południowozachodnim dialekcie języka karaimskiego.


Słowa kluczowe

południowozachodni dialekt języka karaimskiego; tłumaczenie Starego Testamentu; rękopis nr. JSul.III.01; fonologia języka karaimskiego

Aqtay, Gulayhan, Jankowski, Henryk. 2015. A Crimean Karaim-English dictionary (= Prace Karaimoznawcze nr 2). Poznań.

Aqtay, Gulayhan. 2016. Edycja krymskokaraimskiego przekładu Tanachu na podstawie rękopisu z Cambridge. Zawartość tomu I i IV, Almanach Karaimski 5: 35–46.

Baskakov, N. A., Šapšal, S. M., Zajončkovskij, A. (eds.). 1974. Karaimsko-russko-poĺskij slovaŕ. Słownik karaimsko-rosyjsko-polski. Moskva.

Grzegorzewski, Jan. 1916–1918. Caraimica. Język Łach-Karaitów. Narzecze południowe (łucko-halickie), Rocznik Oryentalistyczny 1/2 (1916–1918): 252–296.

Jankowski, Henryk. 1997. A Bible Translation into the Northern Crimean Dialect of Karaim, Studia Orientalia 82: 1–84.

Jankowski, Henryk. 2008. The question of the existence of Crimean Karaim and its relation to Western Karaim: Tamara Bairašauskaite, Halina Kobeckaite, Galina Miškiniene (eds). Orientas Lietuvos Didžiosios Kunigaikštijos visuomenes tradicijoje: totoriai ir karaimai. Orient in the Social Tradition of the Grand Duchy of Lithuania: Tatars and Karaims. Orient w tradycji społeczeństwa litewskiego: Tatarzy i Karaimi. Vilnius: 161–168.

Jankowski, Henryk, Aqtay, Gulayhan, Cegiołka, Dorota, Çulha, Tülay, Németh, Michał. 2019. The Crimean Karaim Bible Vol. 1: Critical edition of the Pentateuch, Five Scrolls, Psalms, Proverbs, Job, Daniel, Ezra and Nehemiah. Vol. 2: Translation (= Turcologica 119). Wiesbaden.

Németh, Michał. 2014a. A historical phonology of Western Karaim. Alveolars and front labials in the south-western dialect, Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis 131/3: 247–267.

Németh, Michał. 2014b. An early North-Western Karaim Bible translation from 1720. Part 1. The Torah, Karaite Archives 2: 109–141.

Németh, Michał. 2015a. A historical phonology of Western Karaim. The process of its diversification into dialects, Studia Linguistica Universitatis Iagiellonicae Cracoviensis 132: 167–185.

Németh, Michał. 2015b. An early North-Western Karaim Bible translation from 1720. Part 2. The Book of Ruth, Karaite Archives 3: 49–102.

Németh, Michał. 2015c. An early North-Western Karaim Bible translation from 1720. Part 3. A contribution to the question of the stemma codicum of the Eupatorian print from 1841, Karaite Archives 3: 103–118.

Németh, Michał. 2016. A Crimean Karaim handwritten translation of the Book of Ruth dating from before 1687. Another contribution to the history of Crimean Karaim and to the question of the stemma codicum of the Eupatorian printed edition of the Tanakh from 1841, Türk Dilleri Araştırmaları 26/2: 161–226.

Németh, Michał. 2018. A historical phonology of Western Karaim. The process of its diversification into dialects. Part 2. Supplementary data on the absolute and relative chronology of sound changes, Rocznik Orientalistyczny LXXI, 2 (2018): 146–161.

Olach, Zsuzsanna. 2013. A Halich Karaim translation of Hebrew biblical texts (= Turcologica 98). Wiesbaden.

Pritsak, Omeljan. 1959. Das Karaimische: Deny, J., Grønbech, K., Scheel, H., Togan, Z.V. (eds). Philologiae Turcicae Fundamenta. Tom 1. Wiesbaden: 318–340.

Shapira, Dan. 2013. The Karaim translation of the Book of Nehemia copied in the 17th century’s Crimea and printed in 1840/1841 at Gözleve, on the copyist of the manuscript, and some related issues, Karaite Archives 1: 133–198.

Shapira, Dan. 2014. A new Karaite-Turkish manuscript from Germany: new light on genre and language in Karaite and Rabbanite Turkic Bible translations in the Crimea, Constantinople and elsewhere, Karaite Archives 2: 143–176.

Walfish, Barry Dov, Kizilov, Mikhail. 2011. Bibliographia Karaitica. An Annotated Bibliography of Karaites and Karaism. Leiden, Boston.

Zajączkowski, Ananiasz. 1931. Krótki wykład gramatyki języka zachodnio-karaimskiego (Narzecze łucko-halickie). Łuck.

Zarachowicz, Zarach. 1925. Josef Mordkowicz (1802-1884). W 40-tą rocznicę zgonu, Myśl Karaimska 1 (2): 20–23.


Opublikowane : 2019-12-30


Cegiołka, D. (2019). Księga Rodzaju w tłumaczeniu Biblii na południowo-zachodni dialekt języka karaimskiego. Rękopis nr JSul.III.01. Almanach Karaimski, 8, 9-33. https://doi.org/10.33229/ak.2019.8.1

Dorota Cegiołka  dsmetek@amu.edu.pl
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Neofilologii, Zakład Turkologii  Polska
https://orcid.org/0000-0001-7079-1408

Doktor nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa, turkolog, adiunkt w Zakładzie Turkologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza oraz adiunkt w Instytucie Językoznawstwa i Przekładoznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Jej zainteresowania naukowe skupiają się wokół zagadnień dotyczących języka karaimskiego, ze szczególnym uwzględnieniem dialektu krymskiego. W 2015 roku wydała monografię poświęconą temu zagadnieniu zatytułowaną Crimean Karaim Version of Melukhat Sha’ul. Critical Edition and Linguistic Analysis. W latach 2013–2018 uczestniczyła w projekcie badawczym finansowanym w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki pt. Wydanie krytyczne Biblii karaimskiej z tłumaczeniem na język angielski, który zakończył się opublikowaniem dwutomowej monografii The Crimean Karaim Bible wydanej jako 119 tom serii Turcologica (wydawnictwo Harrassowitz, Wiesbaden). Prowadzi zajęcia
z języka i literatury karaimskiej, a także współczesnej i ludowej literatury tureckiej.






Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Autorzy

Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie Almanach karaimski są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.

Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie Almanach karaimski udzielają Związkowi Karaimów Polskich niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).

Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.

Użytkownicy

Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych roku w Almanach karaimski pod następującymi warunkami:

  • uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu) oraz samej licencji;
  • bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w  oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.

Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2018 r. prawa autorskie są zastrzeżone.

Inne

Związek Karaimów Polskich zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).

Wersja papierowa czasopisma jest pierwotna.