Разбор ошибок и дезинформации разделов, посвященных Серае Марковичу Шапшалу в книге Михаила Кизилова

Aleksander Babadżan

babadzan.alex@gmail.com
Niezależny badacz (Litwa)
https://orcid.org/0000-0002-1115-6460

Abstrakt

This article examines three sections devoted to S. M. Shapshal in M. Kizilov's book The Sons of Scripture: The Karaites in Poland and Lithuania in the Twentieth Century, published in 2015. To analyze the reliability and validity of the published information and conclusions, documents from the S. M. Shapshal archive (F143) and the Karaite Religious Society archive (F301), stored in the Wroblewski Library of the Lithuanian Academy of Sciences (BLAN), documents from the Ministry of Religious Affairs and Public Education (MWRiOP) of Poland from the Archive of New Acts in Warsaw (AAN MWRiOP), and other materials and publications on the Karaites were used. This analysis is necessary because the publication, in addition to factual information, contains numerous errors, unsubstantiated assertions, fabrications, and falsifications.


Słowa kluczowe:

Seraya Shapshal, Karaims, Mikhail Kizilov, The Sons of Scripture, The Karaites in Poland and Lithuania, Dan Shapira

Bibliografia

Источники Google Scholar

Документы Архива караимского религиозного общества, БЛАН ф. 301. Google Scholar

Документы Министерства по вопросам религии и общественного просвещения (МВР и ОП) Польши из Архива новых актов в Варшаве (AAN MWRiOP). Google Scholar

Документы фонда С. М. Шапшала, БЛАН ф. 143. Google Scholar

Фиркович, Авраам, Порядок молитв для караимов, составленный вкратце Гахамом и главным учителем караимов Авраамом Самойловичем Фирковичем, пер. И. Б. Н. Фиркович, Царицын 1901. Google Scholar

Фиркович, Заря А., Сборник старинных грамот и узаконений Российской империи касательно прав и состояния русско-подданных караимов, Санкт-Петербург 1890. Google Scholar

Шапшал, Серая, Биографический очерк, рукопись, ксерокопия, коллекция автора. Google Scholar

Шапшал, Серая, История происхождения должности и характер деятельности караимских гахамов, «Известия КДП» 1918, № 1, с. 4–6. Google Scholar

Шапшал Серая, Караимские исторические документы, относящиеся к периоду татарского владычества в Крыму, «Известия КДП» 1919, № 1, с. 6–10. Google Scholar

Шапшал Серая, Мусульманские святые в художественном изображении шиитов Персии, «Восточный сборник» 1913, к. 1, с. 1–16. Google Scholar

Шапшал Серая, Краткий очерк тюркско-караимской литературы, «Известий караимского Духовного Правления» 1918, № 1, с. 9–10. Google Scholar

Firkovičius, Mykolas, Karaj dinliliarnin jalbarmach jergialiari, т. 1–2, Vilnius 1998–1999. Google Scholar

Firkovičius, Mykolas, Karaj koltchalary, Vilnius 1993. Google Scholar

Firkowicz, Szymon, Kołtchałar. Krótkie modlitwy karaimskie, Wilno 1935. Google Scholar

Литература Google Scholar

Евпатория, в: Энциклопедический словарь Ф. А. Брокгауза, И. А. Ефрона, т. 11, ред. К. К. Арсеньев, Ф. Ф. Петрушевский, Санкт-Петербург 1893, с. 426. Google Scholar

Евреи, в: Энциклопедический словарь Ф. А. Брокгауза, И. А. Ефрона, т. 11, ред. К. К. Арсеньев, Ф. Ф. Петрушевский, Санкт-Петербург 1893, с. 423. Google Scholar

Агджоян, Анастасия и др., Генетическая летопись Крымского полуострова по данным о генофонде караимов, крымских татар и греков, «Вестник антропологии» 2017, № 3, 2017, с. 91–97. Google Scholar

Алексеев, Валерий, В поисках предков. Антропология и история, Москва 1972. Google Scholar

Арабаджян, Завен, Разгон Меджлиса Мохаммедом Али-Шахом в 1908 г. и англо-русское соперничество в Иране, «Вестник Института востоковедения РАН» 2018, № 4, с. 94–102. Google Scholar

Бабаджан, Александр, Вторая коллекция Сераи Марковича Шапшала, «Almanach Karaimski» 2024, т. 13, с. 37–64. https://doi.org/10.33229/ak.1074 Google Scholar

Бабаджан, Александр, Ильяш Караимович, Тимош Хмельницкий и Кизилов, «Almanach Karaimski» 2016, т. 5, с. 177–186. https://doi.org/10.33229/ak.2016.05.10 Google Scholar

Бабаджан, Александр, Кое-что об отношении в Персии к С. М. Шапшалу, «Almanach Karaimski» 2022, т. 11, с. 201–221. https://doi.org/10.33229/ak.2022.11.3 Google Scholar

Бабаджан, Александр, Помощь С. М. Шапшала из Константинополя караимам России, в: Turkologia we wschodniej Europie i jej znaczenie dla mniejszości turkijskich. W 50. rocznicę śmierci prof. Ananiasza Zajączkowskiego i 80. rocznicę śmierci Leona Kryczyńskiego, ред. J. Kulwicka-Kamińska, G. Miškinienė, M. Abkowicz, Toruń–Poznań–Wilno 2023, c. 85–97. Google Scholar

Бабаджан, Александр, Самостоятельность караимской религии, «Вопросы крымскотатарской филологии, истории и культуры» 2016, № 3, с. 142–146. Google Scholar

Баскаков, Николай, Зайончковский Анании, Шапшал Серая, Караимско-русско-польский словарь, Москва 1974. Google Scholar

Баскаков, Николай, Профессор С. М. Шапшал – выдающийся ученый, мудрый пастырь и хороший человек, «Вильнюс» 1992, № 8, с. 161–169. Google Scholar

Бейм, Соломон, Память о Чуфут-Кале, Одесса 1862. Google Scholar

Бесчинский, Александр, Путеводитель по Крыму, Москва 1902. Google Scholar

Васильева, Светлана, Основные принципы пантюркистской идеологии и их эволюция, «Актуальные проблемы гуманитарных и естественных наук» 2012, № 3, с. 272–274. Google Scholar

Величко, Самуил, Летопись событий в Юго-Западной России в XVII веке, Киев 1848. Google Scholar

Габлиц, Карл, Физическое описанiе Таврической области, по ея мѣестоположенiю, и по всѣмъ трём царствамъ природы, Санкт-Петербург 1785. Google Scholar

Гаспринский, Исмаил, [И. Г-iй], Крымскiе азизы, «Восточный сборникъ», 1913, т. 1, с. 214–217. Google Scholar

Григорьев, Василий, Еврейскiя религiозныя секты въ Россiи, Санкт-Петербург 1847. Google Scholar

Ельяшевич, Борис, Часть II. Караимский биографический словарь (от конца XVIII в. до 1960), Москва 1993. Google Scholar

Ельяшевич, Сима, Таинственная надпись, «Караимская жизнь» 1911–1912, № 3–4, с. 114. Google Scholar

Ефетов Константин, Харламов, Сергей, Ефремов Илья, Полиморфизм микросателлитных локусов Y-хромосомы у крымских караимов и крымских татар, «Новые технологии» 2023, №3, с. 62–74. https://doi.org/10.25557/2310–0435.2023.03.62–74 Google Scholar

Малецкий, Финеес, Глас Иакова. Молитвы караимов, сост. и ред. Ф. А. Малецкий, пер. Я. А. Пенбек, ч. 1–2, Вильна 1910. Google Scholar

Мусаев, Кенесбай, Грамматика караимского языка: фонетика и морфология, Москва 1964. Google Scholar

Мусаев, Кенесбай, Синтаксис караимского языка, Москва 2003. Google Scholar

Надеин-Раевский, Виктор, История пантюркизма и его современные сторонники, «Перспективы. Электронный журнал» 2002, № 1, с. 62–73. Google Scholar

Прик, Ольга, Очерк грамматики караимского языка (крымский диалект), Махачкала 1976. Google Scholar

Тер-Оганов, Нугзар, Неизвестный архивный материал о Сергее Марковиче Шапшале (Адиб-Солтан), https://shorashim.narod.ru/case_ter_oganov.htm (дата обращения: 20.10.2025). Google Scholar

Чувашский генофонд. Исследования. Статья написана чувашским национальным движением Ҫут Тӗнче, March 19, 2025. https://tinyurl.com/4n9ueumb (дата обращения: 20.10.2025). Google Scholar

Шишкина, Олимпиада, Замѣтки и воспоминанiя русской путешественницы по Россiи, в 1845 году, т. 2, Санкт-Петербург 1848. Google Scholar

Serajos Šapšalo karaimikos rinkinys, ред. Ž. Būčys, Vilnius 2003 Google Scholar

Britannica Editors, Pan-Turkism, https://www.britannica.com/topic/Pan-Turkism (дата обращения: 20.10.2025). Google Scholar

Britannica Editors, Qājār Dynasty, https://www.britannica.com/topic/Qajar-dynasty (дата обращения: 20.10.2025). Google Scholar

Browne, Edward Granville, The Persian Revolution of 1905–1909, Cambridge 1910. Google Scholar

Cohen, Gerson D., Judaism, https://www.britannica.com/topic/Judaism (дата обращения: 20.10.2025). Google Scholar

Gini, Corrado, I Caraimi di Polonia e Lituania, «Genus» 1936, № 2, c. 1–56. Google Scholar

Kizilov, Mikhail, The Sons of Scripture. The Karaites in Poland and Lithuania in the Twentieth Century, Warsaw–Berlin 2015. https://doi.org/10.1515/9783110425260 Google Scholar

Kowalski, Tadeusz, Karaimische Texte im Dialekt von Troki, Kraków 1929. Google Scholar

Kowalski, Тadeusz Turecka monografja o karaimach krymskich, «Myśl Karaimska» 1929, № 2, с. 1–8. Google Scholar

Mardkowicz, Аleksander, Słownictwo karaimskie. Karaimsko-polsko-niemiecki słownik = Westkaraimische Sprache. Karaimisch-polnisch-deutsches Wörterbuch, Łuck 1933. Google Scholar

Reicher, Michał, Sur les groupes sanguins des Caraimes de Troki et de Wilno, «Anthropologie» 1932, № 9, с. 259–267. Google Scholar

Shapira, Dan D.Y., A Jewish Pan-Turkist. Seraya Szapszał and His Work «Qırım Qaray Türkleri» (1928), «Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hung» 2005, т. 4, с. 349–380. https://doi.org/10.1556/AOrient.58.2005.4.3 Google Scholar

Steiniger, Fritz, Bilder von Karaimen und Tataren im Ostland, «Natur und Volk» 1944, № 1–2, с. 39–48. Google Scholar

Stepaniv, Jaroslav, L’Époque de Danylo Romanovyč (milieu du XIIIe siècle) d’après une source Karaïte, «Harvard Ukrainian Studies» 1978, № 3, с. 334–373. Google Scholar

Szapszał, Seraja, Alexandre Baschmakoff, «Cinquante siècle d’évolution ethnique autour de la Mer Noire» (Paris, 1937) [рецензия], «Myśl Karaimska» 1938, № 12, c. 112–118. Google Scholar

Wikipedia Editors, Chuvash People, https://en.wikipedia.org/wiki/Chuvash_people (дата обращения: 20.10.2025). Google Scholar

Wikipedia Editors, Sabir People, https://en.wikipedia.org/wiki/Sabir_people (дата обращения: 20.10.2025). Google Scholar

Zajączkowski, Włodzimierz, Bibliografia prac J.E.H. Seraji Szapszala, Hachana Karaimów w Polsce 1896–1937, «Myśl Karaimska» 1939, № 12, c. 6–10. Google Scholar


Opublikowane
2025-12-30

Cited By / Share

Babadżan, A. (2025). Разбор ошибок и дезинформации разделов, посвященных Серае Марковичу Шапшалу в книге Михаила Кизилова. Almanach Karaimski, 14, 131–196. https://doi.org/10.33229/ak.1106

Autorzy

Aleksander Babadżan 
babadzan.alex@gmail.com
Niezależny badacz Litwa
https://orcid.org/0000-0002-1115-6460

Aleksander Babadżan, absolwent matematyki na Symferopolskim Uniwersytecie, pracuje jako programista. Od 1990 r. bada karaimską historię, kulturę i religię, wyniki swoich badań prezentuje na konferencjach. Autor szeregu publikacji z dziedziny karaimoznawstwa. W roku 2001 uzyskał tytuł religijny erbi, a w 2013 wybrany został na hazzana Symferopola.



Statystyki

Abstract views: 71
PDF downloads: 69


Licencja

Prawa autorskie (c) 2025 Almanach Karaimski

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Autorzy

Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie Almanach karaimski są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.

Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie Almanach karaimski udzielają Związkowi Karaimów Polskich niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).

Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.

Użytkownicy

Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych roku w Almanach karaimski pod następującymi warunkami:

  • uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu) oraz samej licencji;
  • bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w  oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.

Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2018 r. prawa autorskie są zastrzeżone.

Inne

Związek Karaimów Polskich zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).

Wersja papierowa czasopisma jest pierwotna.